Systemy w pigułce

Katgoria: ERP / Utworzono: 18 marzec 2007

Systemy w pigułce

Informatyka w branży chemicznej i farmaceutycznej to nie tylko systemy ERP czy CRM. To także, a może przede wszystkim, systemy wspomagające i nadzorujące produkcję oraz zapewniające wysoką jakość wyrobów

Informatyka branżowa – to nowy dział miesięcznika MSI. W założeniu mają to być artykuły przedstawiające ogólny stan informatyzacji branży, podstawowe trendy oraz głównych graczy na tym rynku. Wskutek stosunkowo niedużej powierzchni (którą możemy poświęcić temu tematowi) oraz rozproszenia informacji (często niełatwo do nich dotrzeć) nie będzie to pełne kompendium wiedzy, mamy jednak nadzieję, że nawet tak fragmentaryczny przegląd przyda się naszym czytelnikom.

W tym numerze wzięliśmy pod lupę branże chemiczną i farmaceutyczną. Spróbujemy w syntetyczny sposób, niemal w pigułce, przedstawić ich problemy, wymagania i przeznaczone dla nich systemy IT.

Branże chemiczna i farmaceutyczna mają wiele wspólnego. Na dobrą sprawę branża farmaceutyczna jest specyficzną podbranżą chemicznej (choć niekiedy ocierającą się o przetwórstwo spożywcze), a podstawowa różnica polega na o wiele większych wymaganiach dotyczących jakości. Jakie są konsekwencje zaniedbań w tej dziedzinie, świadczą niedawne problemy jeleniogórskiej Jelfy.

Systemy w branży

Podstawowe z punktu widzenia produkcji systemy dla tych branż można podzielić na kilka grup. Będą to systemy: monitoringu parametrów środowiska produkcyjnego, wizualizacji produkcji, zarządzania produkcją wsadową (recepturową), zarządzania produkcją dyskretną oraz systemy istniejące w każdej firmie, czyli: ERP, CRM, systemy bilansowania mediów produkcyjnych i energii elektrycznej (utrzymania ruchu), zarządzania przeglądami okresowymi i parkiem maszynowym (utrzymania ruchu), a także wszelkie systemy logistyczne i dystrybucyjne.

Przedsiębiorstwo z branży chemicznej lub farmaceutycznej niewiele odbiega od innych firm produkcyjnych, z wyjątkiem obszarów związanych ze specyficzną produkcją ciągłą oraz zdecydowanie wyższymi wymaganiami jakościowymi.

Systemy monitoringu parametrów środowiska produkcyjnego pomagają w ciągłym kontrolowaniu odpowiednich parametrów powietrza w halach produkcyjnych, czyli ciśnienia atmosferycznego, temperatury, wilgotności. Aby wartości tych parametrów utrzymywać na odpowiednim poziomie, trzeba śledzić wszystkie drzwi i bramy, systemy klimatyzacji i nawiewu czystego powietrza. Aby spełniać normy GMP (Dobrej Praktyki Wytwarzania), firmy muszą prowadzić ciągły dozór i archiwizację tych parametrów w trakcie produkcji (do późniejszych analiz i wglądu).

Systemy wizualizacji produkcji odpowiadają za bezpośredni dozór nad wykonywaniem produkcji. W ich skład wchodzą m.in. stacje operatorskie, które mają za zadanie komunikację z liniami produkcyjnymi, archiwizację parametrów produkcji, analizę alarmów.

Firmy branży chemicznej i farmaceutycznej można podzielić na dwie grupy: prowadzące produkcję wsadową oraz produkcję procesową ciągłą. Pierwszy model jest charakterystyczny dla produkcji w branżach wytwarzających różnego rodzaju przedmioty. Natomiast w przypadku ciągłego procesu cykl produkcji opisywany jest skomplikowanymi równaniami matematycznymi.

Systemy zarządzania produkcją wsadową (recepturową) są nadrzędne, pomagają w zarządzaniu produkcją cieczy (płynów i syropów). Odpowiadają za zarządzanie recepturami produkcyjnymi, ich prawidłowym realizowaniem, tworzą genealogię produktu – historię powstania każdej partii produkcyjnej (wsadu). Zarządzają też bezpieczeństwem, czyli dostępem odpowiednich osób do systemu sterowania procesem produkcji, planowaniem, zmianą receptur. Dostarczają podsumowane informacje produkcyjne dla systemów finansowo-księgowych. Odpowiadają na pytania, ile surowców zużyto, ile wyprodukowano, jakie były koszty, jakie parametry jakościowe.

Podstawowym specjalizowanym systemy automatyki przemysłowej stosowanym w przedsiębiorstwach o produkcji procesowej jest zazwyczaj SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition – Sterowanie Nadrzędne i Akwizycja Danych). Programy tego typu realizują funkcje sterowania bezpośredniego oraz nadrzędnego, alarmowania i rejestracji zdarzeń na podstawie zebranych danych procesowych, które są odpowiednio przetworzone i wizualizowane. Są też odpowiedzialne za archiwizację danych, sporządzanie wykresów trendów oraz generowanie raportów. Przykładem takiego kompleksowego systemu mogą być rozwiązania Intellution Plant Intelligence. Istotą tych rozwiązań jest przekształcanie możliwie dużej liczby danych z procesów produkcyjnych w odpowiednio przygotowane informacje biznesowe dla warstwy zarządzania. Szybka rejestracja i analiza danych w skali ogólnozakładowej może stać się bazą wiedzy o produkcji dla systemów MRP / ERP.

Wśród systemów do sterowania przemysłowego SCADA można wymienić: iFIX (firmy Intellution), GENESIS32 (Iconics), Cimplicity (Wonderware), Axeda DRM (Axeda, dawniej WIZCON firmy eMation), ASIX (Askom z Gliwic), FactoryLink (Tecnomatix Technologies), RSView32 (Rockwell Software), Lookout (National Instruments) oraz SIMATIC WinCC (Windows Control Center) firmy Siemens – system przeznaczony do wizualizacji i sterowania procesami przemysłowymi, stosowany we wszystkich gałęziach przemysłu. System ten stanowi jeden z podstawowych komponentów lansowanej przez producenta koncepcji całkowicie zintegrowanej automatyki (Totally Integrated Automation – TIA) i stanowi narzędzie do pełnej integracji sterowników obiektowych z systemami zarządzania produkcją.

Systemy zarządzania produkcją dyskretną budowane są np. w halach pakowania – odpowiadają za rozdział zleceń produkcyjnych wytworzenia gotowego opakowania. Zapewniają śledzenie produkcji, umożliwiając lepsze zarządzanie – dają w

iedzę o wąskich gardłach i miejscach powstawania braków. Umożliwiają objęcie produkcji z wielu hal i linii produkcyjnych jako całość w jednym systemie, raportują do systemów finansowo-księgowych kluczowe parametry produkcji.

Bardzo ważną sprawą dla branży jest utrzymanie ruchu. Wszelkie przestoje w produkcji mogą skutkować poważnymi konsekwencjami, takimi jak zniszczenie wsadu, konieczność mycia instalacji wytwórczych i przesyłowych. Do takich systemów wspomagających inżyniera ruchu należą systemy bilansowania mediów produkcyjnych i energii elektrycznej, które wiążą zarządzanie wytwarzaniem i dystrybucją wewnątrz zakładu mediów takich, jak para wodna o odpowiednich parametrach, ciepło, woda zwykła, woda o odpowiednich parametrach chemicznych, energia elektryczna.

Umożliwiają lepsze planowanie działania systemów produkcji mediów (kotłownie, generatory, systemy wytwarzania wody zmiękczonej itp.) dzięki dokładnym informacjom o faktycznym zapotrzebowaniu przez poszczególne hale produkcji leków. Z kolei systemy zarządzania przeglądami okresowymi i parkiem maszynowym pomagają w zarządzaniu pracą kadry utrzymania ruchu. Prowadzą ewidencję urządzeń produkcyjnych, części zamiennych, historii ich przeglądów i awarii. Umożliwiają planowanie działań prewencyjnych zapewniających optymalne wykorzystanie parku maszynowego.

Rosnąca na rynku konkurencja związana z konsolidacją a także wymagające prawo powodują, że przedsiębiorstwa farmaceutyczne stoją przed koniecznością wdrożenia rozwiązań IT. Tylko w ten sposób będą mogły spełnić oczekiwania ustawodawców, usprawnić produkcję i przyspieszyć wprowadzanie produktów na rynek. W bieżącym roku firmy z tego sektora są zobowiązane do przeprowadzenia procesu walidacji. Oznacza to, że muszą dokonać potwierdzenia i udokumentowania zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Wytwarzania, że procedury, procesy, urządzenia, czynności i systemy prowadzą do zaplanowanych wyników, określonych w specyfikacjach funkcjonalnych, projektowych oraz wymagań użytkownika.

Firmy farmaceutyczne powinny zatem zwrócić szczególną uwagę na dostosowanie systemu IT do wymagań rynku farmaceutycznego i jego specyfiki. System informatyczny powinien się cechować zdolnością adaptacji do procesów zachodzących w firmie. Ważną kwestią jest kompleksowość rozwiązania obejmującego każdy element działania firmy. Należy również zwrócić uwagę na wartość systemu mierzoną konkretnymi wskaźnikami: koszt wdrożenia i utrzymania, czas wdrożenia i stopa zwrotu z inwestycji.

Robert Duszka, menedżer ds. sektora farmaceutycznego QAD Polska

Systemy wspomagania zarządzania

Do nadzorowania i skupiania wszystkich informacji służą systemy wspomagające zarządzanie przedsiębiorstwem – ERP. Są to zbiornice danych generujące zarówno zadania dla produkcji, logistyki i dystrybucji na poziomie ogólnym, jak i raporty związane m.in. z kadrami i płacami oraz wspierające kierownictwo firmy w odpowiednim kształtowaniu polityki firmy.

Praktycznie każdy dostawca systemu ERP na polskim rynku może pochwalić się wdrożeniami w branżach chemicznej i farmaceutycznej. Jedni dostarczają systemy skrojone na potrzeby największych firm (np. SAP, IFS, QAD), inni mniejszych (np. BPSC).

W zakładach branży chemicznej często wykorzystywany jest SAP. Stosują go takie firmy, jak: Anwil Włocławek, Polifarb Cieszyn-Wrocław, Stilon Gorzów, Zakłady Chemiczne Zachem, Elfa Polska, Henkel Ecolab, Henkel Polska, L’Oreal Polska, Zakłady Azotowe „Kędzierzyn”, Zakłady Chemiczne „Police”, Zakłady Chemiczne „Rokita”. Z kolei IFS Applications znalazł zastosowanie w ANI Holdings, Gdańskich Zakładach Nawozów Fosforowych „Fosfory”, Fabryce Farb i Lakierów Śnieżka, Nobiles Kujawskiej Fabryce Farb i Lakierów, Janikowskich Zakładach Sodowych Janikosoda, Zakładach Azotowych w Tarnowie- Mościcach. System QAD stosują firmy z branży farmaceutycznej: Alza, Biovail, Sanfarm, Genzyme, Cephalon, Polfa.

Z mniejszych systemów można np. wymienić oprogramowanie Softlab (Softlab SQL, ERP) stosowane m.in. przez firmy takie, jak: Estee Lauder Polska, Laboratorium Kosmetyczne Joanna, Natur Produkt Zdrovit, Polbita, Lumene Polska, Solvay Pharma, Solvay Pharmaceuticals GmbH Polska, Lek Polska, Ratiopharm Polska.

System21 (producent Geac, obecnie Infor) działa w: Eurofoam Polska (producent pianki poliuretanowej ze Zgierza), Vita Polymers Poland (producent pianki poliuretanowej z Brzegu Dolnego) oraz u producenta tworzyw sztucznych z Malborka.

Ponieważ w prezentowanych branżach systemy ERP nie wystarczają do zapewnienia odpowiedniej jakości produkcji, wspierają je wszelkie firmy audytorskie i konsultingowe, które – dysponując własnymi narzędziami – wdrażają Systemy Zarządzania Jakością (m.in. GMP, GHP, GLP, HACCP, ISO, TQM).

Przedsiębiorstwa działające w obu branżach muszą uzyskać odpowiednie certyfikaty świadczące o ciągłym doskonaleniu procesów biznesowych, gwarantujące wysoką jakość produktu.

To nie koniec listy systemów, które znajdują (lub powinny znaleźć) zastosowanie w przedsiębiorstwach branży chemicznej i farmaceutycznej. Trzeba pamiętać o zarządzaniu ryzykiem oraz zarządzaniu zmianami w celu utrzymania wysokich wymagań zwłaszcza w branży farmaceutycznej. Istotnym wyzwaniem stojącym przed sektorem farmaceutycznym jest walidacja, czyli udokumentowanie, że system informatyczny, sprzęt komputerowy i infrastruktura sieciowa nie generują błędów czy przekłamań. Odpowiednie rozporządzenie Ministra Zdrowia, nakazujące przeprowadzenie tego procesu, weszło w życie na początku 2005 r. Walidacja ma na celu potwierdzenie i udokumentowanie zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Wytwarzania (GMP), że procedury, procesy, urządzenia, czynności i systemy prowadzą do zaplanowanych wyników określonych w specyfi kacjach: funkcjonalnych, projektowych oraz wymagań użytkownika. Jeżeli system IT nie zostanie poddany walidacji, to w myśl przepisów nie jest wiarygodnym źródłem informacji. Nie wiadomo bowiem, czy np. jest w stanie sprawnie zarządzać procesem produkcyjnym. Wprawdzie może być dalej używany, ale równolegle musi być zastosowany standardowy system zapewnienia jakości. W praktyce oznacza to konieczność prowadzenia papierowej dokumentacji procedur, instrukcji, rejestrów sprzedaży czy zakupów.

Źródło: www.msipolska.pl

Autor: Tomasz Kurzacz, MSI Polska

Najnowsze wiadomości

PSI prezentuje nową identyfikację wizualną

W ramach realizowanej strategii transformacji PSI Software SE zaprezentowała nową identyfikację wizualną. Odświeżony wizerunek w spójny sposób oddaje technologiczne zaawansowanie firmy, jej głęboką wiedzę branżową oraz silne ukierunkowanie na potrzeby klientów. Zmiany te wzmacniają pozycję PSI jako innowacyjnego lidera technologicznego w obszarze skalowalnych rozwiązań informatycznych opartych na sztucznej inteligencji i chmurze, rozwijanych z myślą o energetyce i przemyśle.

Czytaj całość

Europejski przemysł cyfryzuje się zbyt wolno – ERP, chmura i AI stają się koniecznością

Europejski przemysł średniej wielkości wie, że cyfryzacja jest koniecznością, ale wciąż nie nadąża za tempem zmian. Ponad 60% firm ocenia swoje postępy w transformacji cyfrowej jako zbyt wolne, mimo rosnącej presji konkurencyjnej, regulacyjnej i kosztowej. Raport Forterro pokazuje wyraźną lukę między świadomością potrzeby inwestycji w chmurę, ERP i AI a realną zdolnością do ich wdrożenia – ograniczaną przez braki kompetencyjne, budżety i gotowość organizacyjną.

Czytaj całość

Nowa era komunikacji biznesowej, KSeF stał się faktem

Od 1 lutego 2026 roku, w Polsce z sukcesem rozpoczęła się nowa era elektronicznej komunikacji w biznesie. Od tego dnia przedsiębiorcy zaczynają posługiwać się wspólnym standardem we wzajemnej wymianie dokumentów – fakturą ustrukturyzowaną, znaną jako FA(3) lub po prostu faktura KSeF.

Czytaj całość

Smart Factory w skali globalnej: jak MOWI porządkuje produkcję dzięki danym w czasie rzeczywistym

Cyfryzacja produkcji w skali globalnej wymaga dziś spójnych danych, jednolitych standardów i decyzji podejmowanych w czasie rzeczywistym. W środowisku rozproszonych zakładów produkcyjnych tradycyjne raportowanie i lokalne narzędzia IT przestają wystarczać. Przykład MOWI pokazuje, jak wdrożenie rozwiązań Smart Factory i systemu MES może uporządkować zarządzanie produkcją w wielu lokalizacjach jednocześnie, zwiększając przejrzystość procesów, efektywność operacyjną oraz stabilność jakości.

Czytaj całość

Hakerzy nie kradną już tylko haseł. Oni kradną Twój czas i przyszłość. Jak chronić ERP przed paraliżem?

Hakerzy coraz rzadziej koncentrują się wyłącznie na kradzieży haseł. Ich prawdziwym celem jest dziś sparaliżowanie kluczowych systemów biznesowych, przejęcie kontroli nad danymi i wymuszenie kosztownych decyzji pod presją czasu. System ERP, jako centralny punkt zarządzania finansami, produkcją i logistyką, stał się dla cyberprzestępców najbardziej atrakcyjnym celem. Ten artykuł pokazuje, dlaczego tradycyjne zabezpieczenia przestają wystarczać i jak realnie chronić ERP przed atakami, które mogą zatrzymać firmę z dnia na dzień.

Czytaj całość

RAPORT ERP

Katalog rozwiązań IT

Katalog firm

Najnowsze artykuły

Magazyn bez błędów? Sprawdź, jak system WMS zmienia codzienność logistyki

Współczesna logistyka wymaga nie tylko szybkości działania, lecz także maksymalnej precyzji – to właśnie te czynniki coraz częściej decydują o przewadze konkurencyjnej firm. Nawet drobne pomyłki w ewidencji stanów magazynowych, błędy przy przyjmowaniu dostaw czy nieprawidłowe rozmieszczenie towarów, mogą skutkować poważnymi stratami finansowymi i opóźnieniami w realizacji zamówień. W jaki sposób nowoczesne rozwiązania do zarządzania pomagają unikać takich sytuacji? Czym właściwie różni się tradycyjny system magazynowy od zaawansowanych rozwiązań klasy WMS (ang. Warehouse Management System)? I w jaki sposób inteligentne zarządzanie procesami magazynowymi realnie usprawnia codzienną pracę setek firm?

Czytaj całość

Jak maksymalizować zyski z MTO i MTS dzięki BPSC ERP?

Zysk przedsiębiorstwa produkcyjnego zależy nie tylko od wydajności maszyn, ale przede wszystkim od precyzyjnego planowania, realnych danych i umiejętnego zarządzania procesami. Dlatego firmy, które chcą skutecznie działać zarówno w modelu Make to Stock (MTS), jak i Make to Order (MTO), coraz częściej sięgają po rozwiązania klasy ERP, takie jak BPSC ERP.

Czytaj całość

Warsztaty analityczne i sesja discovery. Jak wygląda pierwszy etap współpracy z partnerem wdrożeniowym ERP

Wdrożenie systemu ERP to jedna z najważniejszych strategicznych decyzji, jakie może podjąć firma. To inwestycja, która ma zrewolucjonizować procesy, zwiększyć efektywność i dać przewagę konkurencyjną. Jednak droga do sukcesu jest pełna potencjalnych pułapek. Wielu menedżerów obawia się nieprzewidzianych kosztów, oporu zespołu czy niedopasowania systemu do realnych potrzeb. Jak zminimalizować to ryzyko? Kluczem jest solidne przygotowanie. Zanim padnie słowo „wdrażamy”, konieczne jest przeprowadzenie trzech fundamentalnych etapów: warsztatów analitycznych, sesji discovery oraz analizy przedwdrożeniowej ERP. To nie są zbędne formalności, ale fundament, na którym zbudujesz sukces całego projektu.

Czytaj całość

Strategia migracji danych do nowego systemu ERP. Metody, ryzyka i najlepsze praktyki

Wdrożenie nowego systemu ERP to dla wielu firm nie tylko krok w stronę unowocześnienia procesów biznesowych, ale także ogromne przedsięwzięcie logistyczne i technologiczne. Aby nowy system ERP zaczął efektywnie wspierać działalność organizacji, kluczowe jest odpowiednie przygotowanie danych, które muszą zostać bezpiecznie i precyzyjnie przeniesione ze starego systemu. Migracja danych ERP to skomplikowany proces, wymagający zarówno zaawansowanej wiedzy technologicznej, jak i dokładnego planowania na poziomie strategicznym. W tym artykule przybliżymy najlepsze metody, wskażemy najczęstsze ryzyka oraz podpowiemy, jak przeprowadzić migrację krok po kroku.

Czytaj całość

Strategiczna przewaga czy kosztowny mit? Kto wygrywa dzięki chmurze?

Chmura miała być odpowiedzią na wyzwania sektora finansowego: przestarzałą infrastrukturę, rozproszone dane, rosnące oczekiwania klientów i klientek. Dziś korzysta z niej już 91% instytucji, a mimo to tylko nieliczne mówią o realnych efektach. Zaledwie 12% firm maksymalizuje potencjał chmury – tworzy skalowalne platformy, wdraża GenAI, monetyzuje dane. Reszta? Często grzęźnie w kosztach, integracjach i braku kompetencji. Różnica nie tkwi w technologii, ale w strategii – i to ona może zadecydować o miejscu w sektorze, który właśnie wchodzi w kolejną fazę transformacji.

Czytaj całość